Ukrayna Krizi ve Küresel Enerji Politikaları
11 Ocak 2017
Talha ARSLAN (1 article)
0 Yorum
Paylaşın!

Ukrayna Krizi ve Küresel Enerji Politikaları

Rusya’nın, Kırım’ı ilhak etmesi ve Ukrayna’nın doğusundaki Rus yanlısı ayrılıkçılara silah yardımı yapması yeni soğuk savaş esintilerinin başlamasına neden olurken, ABD,AB ile birlikte savunma, sermaye ve enerji sektörü kapsamında yaptırım kararı aldı. ABD ve AB’nin ortak yaptırımları Rusya’nın belli başlı bütün devlet bankalarını, silah ve enerji şirketlerini de kapsıyordu. Bu yaptırımlar Rus doğal gazının önemini daha da arttırdı.

Rus Doğal Gazının Önemi

Rusya ihracatının önemli bir kısmını petrol ve doğal gaz oluşturmaktadır. Enerji sektöründeki yaptırımların Rus ekonomisi için ne kadar hayati önem taşıdığı görülmektedir. Rusya 2013 yılında 527 milyar dolar ihracat geliri elde etmiş ve bu gelirin %68’ini yani 327 milyar doların önemli bir kısmını AB’ye ihraç edilen petrol ve doğal gaz satışından oluşmuştur. Hem Türkiye hem de Avrupa ülkeleri, her geçen gün artan enerji ihtiyacını, büyük ölçüde tek kaynaktan, Rusya’dan karşılıyor.Hatta Finlandiya,Litvanya,Estonya,Letonya,Çek Cumhuriyeti ve Bulgaristan doğal gaz ihtiyacını tamamını ( %100 ) Rusya’dan karşılıyor. Başka alternatif bulunmaması nedeniyle ortaya çıkan bu zorunluluk, doğalgaza bağımlı ülkelerin dış politikalarının belirlenmesinde büyük bir etken halini alıyor ve Rusya’nın elini güçlendiriyor. Buna istinaden AB,enerji yaptırımlarında petrol ve doğal gaz ticaretini kapsam dışında tutarak sadece petrol ve doğal gaz üretiminde kullanılan makine ve teçhizatı gibi teknoloji ticaretine engelleme getirmektedir. Peki,Rusya doğal gaz silahını AB’ye karşı kullanabilir mi ? Rus uzmanlara göre, Moskova yönetimi en büyük silahı olan doğal gazı böyle bir süreçte kullanmayacak.Bunun nedeni ise hem doğal gaz satışından elde edilen yüksek gelir hem de sözleşmeler nedeniyle Rusya’nın ceza ödeyecek olması. Ancak şiddeti artan yaptırımların Rusya’yı kış mevsiminde gaz vanasını kapatmaya itme ihtimalini de göz ardı etmemek gerekir, Rusya doğal gaz ihracını keserse İran alternatif olur mu diye sormak gerekir. Ruhani, Rusya’nın Avrupa’ya gaz ihracını kesmesi halinde şu anki şartlarda Rusya’nın alternatifi olmayacağını duyurdu.Ruhani,” Şu anda Rusya hükümetine ve halkına elimizden gelen tüm yardımı sağlayacağız.Gerekli ticari prosedürlerin tamamlanması halinde Rusya halkı gelecek yıl dükkanlarda İran ürünlerini görecek ” dedi.

Alternatif Azerbaycan Doğal Gazı

İthalata dayalı bir enerji pazarı haline gelen Avrupa için en önemli kaynaklardan biri, Türkiye üzerinden geçecek Güney Gaz Koridoru oldu. Derinleşen Ukrayna krizi, AB’nin enerjide Rusya’ya olan bağımlılığını azaltabilecek Güney Gaz Koridoru’nun önemini arttırdı. Avrupa’nın en hızlı büyüyen enerji pazarı konumunda olan Türkiye, Hazar Denizi’nden çıkartılacak Azeri gazını Avrupa’ya taşıyacak Güney Gaz Koridoru projesinde anahtar ülkelerden biri konumunda bulunuyor. Doğalgaz  Şahdeniz sahasından çıkarılıp Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye sınırına ulaşacak. Proje, ikinci aşamada yani Türkiye’de Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) adını alıyor. 1841 kilometre uzunluğundaki hat 19 ilden geçerek Bulgaristan-Yunanistan sınırında Avrupa’ya ulaşıyor. Bu noktadan itibaren artık adı Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) oluyor. Bu aşamada da 870 kilometrelik bir boru hattı inşası öngörülüyor. Son durak gazın Avrupa pazarlarına satılacağı İtalya kıyıları.

Güney Akım Öldü

Güney Akım yüksek yatırım bedeliyle, petrol fiyatlarındaki düşüş ve ambargolarla ekonomisi zayıflayan Rusya’yı zora soktu. Rusya bugüne kadar Güney Akım projesi için 5 milyar dolara yakın harcama yaptı. Projenin maliyetinin 30 milyar euroya çıkabileceği ifade ediliyordu. AB’nın Rus gazına bağımlılığı azaltmak istemesi nedeniyle Bulgaristan Güney Akım’ı topraklarından geçirmek istemedi. Ayrıca Ukrayna krizi AB’nin projeyi onaylama sürecini askıya almasına yol açtı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye’ye 1 Aralık’ta yaptığı ziyarette Rusya’dan Avrupa’ya Bulgaristan üzerinden gaz götürmesi planlanan Güney Akım projesinin kapatıldığını açıkladı. Aynı gün Gazprom Başkanı Aleksey Miller, kapatılan Güney Akım projesinin yerine Türkiye’ye yeni bir boru hattı inşa edileceğini belirtti. Yeni Mavi Akım olarak bahsedilen bu hat, Türkiye üzerinden geçerek Türkiye-Yunanistan sınırından Avrupa’ya gaz dağıtacak. Hattın kapasitesi iptal edilen Güney Akım’la aynı olacak. ( 63 milyar küp ) Türkiye’nin bu projeden kazancının 400 milyon eurodan fazla olması bekleniyor.

Yaptırımların Doğal Sonucu: Rusya-Çin Yakınlaşması

Ukrayna krizi nedeniyle Batılı ülkelerin yaptırımlarıyla karşılaşan Rusya, Çin ile dünyanın en büyük doğal gaz anlaşmalarından birine imza atmıştı. Rusya’nın Gazprom şirketi ile Çin’in devlet gaz şirketi CNPC şirketi arasında yapılan anlaşma, 30 yıl süreyle yılda 38 milyar metreküp Rus gazının Çin’e sevkiyatını öngörüyor. Anlaşmanın ekonomik boyutu yaklaşık 400 milyar dolar olacak. Hazar Strateji Enstitüsü (HASEN) Dış Politika ve Güvenlik Araştırmaları Merkezi Uzmanı Prof. Dr. Mesut Hakkı Caşın bu anlaşmayı şöyle yorumluyor: “Bu yaptırımlar AB’ye de zarar verecektir. Putin, istemediği halde Çin’e gazı ucuza verdi. Kaybeden taraf hem ABD hem de AB oldu. ABD, AB’ye LNG satarak Rusya’ya meydan okumak istiyordu ancak LNG fiyatları yaklaşık 10 dolar düştü. Şimdi, Çin daha ucuza enerji aldı ve şimdi de boru hat döşeniyor.

AB, Rusya’yı tanıyamadı ve gittikçe de Rusya’nın sertleşmesine yol açıyor. Rusya’nın kaybettiği her nüfuz alanına Çin giriyor.” Rusya ve Çin, Mayıs 2014 ve Kasım 2014 arasında 106 anlaşma imzalamış olup, bu anlaşmaların içeriği enerjiden bankacılığa, güvenlikten ticarete, nükleerden turizme birçok sektörü kapsamaktadır.

Son olarak Çin ve Rusya, büyük bir jeopolitik ve jeoekonomik oyun başlattı. ABD’nin eseri olan Panama Kanalına alternatif olarak Nikaragua Kanalı yapımına başladı. (22 Aralık 2014 ) Projenin lobi ayağına Rusya, finans ayağını ise Çin yönetecek ve stratejik ortaklar birbirini tamamlamış olacak. Bu Kanal ile, Çin sanayisi için başta Venezuela ve Brezilya gibi bölgesel kaynak sağlayacıları ile ticareti ucuzlaştırmaya ve genişletmeye yardım edecek. Ayrıca Latin Amerika’nın en fakir ikinci ülkesi olan Nikaragua’da başlayan kanal projesi, Nikaragua’nın fakirlikle mücadelede umudu olacak. Kanal inşaatının korunması için de Nikaragua, Rus askeri gemilerinin ve uçaklarının Pasifik Okyanusu’nda ve Karayıp Denizi’nde kıyıları devriye gezmesine izin verdi.

KAYNAKÇA
Talha ARSLAN

Talha ARSLAN

Genç İDSB Ülke Masaları projesi kapsamında çalışmalarını sürdüren Talha Arslan, Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler(İngilizce) bölümünde eğitimine devam etmektedir. Ülke Masaları, Ortadoğu ve Avrupa bölgelerinde çalışmalarını sürdürmekte olup ayrıca Balkanlar ve Savunma Sanayi üzerine çalışmaları bulunmaktadır.

Yorumlar

Yorum Yapın! Yorumlarınız bizim için önemli bir yorum yapın!

Yorum Yapın!

Bilgileriniz Güvende! Mail adresiniz ve kişisel bilgileriniz paylaşılmayacaktır. *